Δευτέρα, 31 Μαρτίου 2014

Άσθμα στα Παιδιά & πώς μπορεί να ελεγχθεί

Από Larissa Kid   Την     Υγεία 0 σχόλια


Το άσθμα είναι η πιο συχνή, σοβαρή, χρόνια νόσος της παιδικής ηλικίας και η συχνότερη αιτία σχολικής απουσίας, ιατρικών και νοσοκομειακών επισκέψεων.

Το άσθμα επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής τού παιδιού / οικογένειας και το κόστος αντιμετώπισής του είναι υψηλό.


Το άσθμα προσβάλλει 5-15% του παιδικού πληθυσμού με τυπικά χαρακτηριστικά τον επεισοδικό βήχα, συριγμό (σφύριγμα), σφίξιμο ή βάρος στο στήθος και δυσκολία στην αναπνοή. Εν τούτοις πολλοί γονείς δεν γνωρίζουν ότι το μόνο σύμπτωμα τού άσθματος μπορεί να είναι ένας συχνός, ενοχλητικός βήχας κυρίως την νύχτα ή στην άσκηση. Παιδιά με τη διάγνωση της υπεραντιδραστικότητας των αεροφόρων οδών, υποτροπιάζουσας βρογχίτιδας ή σπαστικής βρογχίτιδας πιθανότατα έχουν άσθμα. Δυστυχώς, το άσθμα στα παιδιά εξακολουθεί να υποδιαγιγνώσκεται και να υποθεραπεύεται.

Αν και το άσθμα ακόμη δεν θεραπεύεται, εάν διαγνωσθεί έγκαιρα, αντιμετωπισθεί σωστά και ελεγχθεί μπορεί να μην επηρεάζει ούτε στο ελάχιστο την φυσιολογική ζωή της πλειονότητας των παιδιών αυτών.

Ο έλεγχος τού άσθματος απαιτεί
  1. την σωστή διάγνωση,
  2. την αναγνώριση και αντιμετώπιση των εκλυτικών παραγόντων που προκαλούν τις κρίσεις ή/και παρεμποδίζουν την ανταπόκριση στη θεραπεία,
  3. την έναρξη της κατάλληλης θεραπευτικής αγωγής για την επίτευξη τού ελέγχου των συμπτωμάτων και
  4. το πιο σημαντικό την συνεχή παρακολούθηση τού παιδιού για την διατήρηση τού ελέγχου τού άσθματος.

Τι είναι το άσθμα;
Το άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος των πνευμόνων, η οποία χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζοντα αναπνευστικά προβλήματα. Όταν αναπνέουμε, ο αέρας περνά από την μύτη ή και το στόμα, την τραχεία και τους βρόγχους και φτάνει στους πνεύμονες όπου δίνει οξυγόνο στο αίμα.

Στα παιδιά όμως (όπως και στους ενήλικες) που έχουν άσθμα, οι αεραγωγοί είναι πάρα πολύ ευαίσθητοι με αποτέλεσμα όταν ερεθιστούν από έντονες μυρωδιές, καπνό, κρύο αέρα, ή ουσίες που προκαλούν αλλεργία, να στενεύουν.

Η αναπνοή τότε γίνεται δύσκολη και όταν προσπαθούν να αναπνεύσουν ακούγεται ένα μικρό «σφύριγμα», βήχουν και νιώθουν να πνίγονται. Η προσπάθεια να αναπνεύσουν μέσα από τους στενούς αεραγωγούς είναι τόσο έντονη που το παιδί μετά από λίγο νιώθει κουρασμένο και εξαντλημένο.

Το άσθμα δεν κάνει διακρίσεις, μπορεί να παρουσιαστεί σε όλες τις ηλικίες και στα δύο φύλα. Συνήθως κάνει την εμφάνισή του στην παιδική ηλικία και ιδιαίτερα σε παιδάκια κάτω των 3 ετών.

Πώς γίνεται η διάγνωση; 
Ποια είναι τα πιο συνήθη συμπτώματα;
Περίπου το 80% των παιδιών με άσθμα εμφανίζουν τα συμπτώματα τους πριν την ηλικία των 5 ετών.

Για τη διάγνωση σ’αυτή την ηλικία ο θεράπων ιατρός βασίζεται κυρίως στις παρατηρήσεις των γονέων. Ο ιατρός θα πρέπει να γνωρίζει εάν το παιδί έχει βήχα, σφύριγμα, σφίξιμο στο στήθος ή δυσκολία στην αναπνοή, εάν τα κρυολογήματα ‘κατεβαίνουν’ στο στήθος και διαρκούν πολύ, εάν το παιδί βήχει ή σφυρίζει στο τρέξιμο, γέλιο ή κλάμα, εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό άσθματος ή αλλεργιών, ποιοί παράγοντες προκαλούν ή επιβαρύνουν τα συμπτώματα τού παιδιού, πόσο συχνά και πόσο έντονα είναι τα συμπτώματα, εάν το παιδί απουσιάζει συχνά από το σχολείο, εάν ο βήχας και τα λοιπά συμπτώματα εμποδίζουν τον ύπνο τού παιδιού/οικογένειας.

Εάν το παιδί είναι μεγαλύτερο, συνήθως άνω των 5-6 ετών μπορεί να κάνει την εξέταση για την μέτρηση της πνευμονικής λειτουργίας. Αυτή η εξέταση όχι μόνο βοηθά στην διάγνωση αλλά θα κατευθύνει τον ιατρό στην παρακολούθηση της ανταπόκρισης τού παιδιού στη θεραπευτική αγωγή.

Τα συμπτώματα τού άσθματος στα παιδιά μπορεί να επηρεάζουν πολλές σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες. Οι γονείς μπορεί να παρατηρήσουν ότι το παιδί έχει μικρότερη αντοχή από τα άλλα παιδιά στο παιχνίδι, ή ότι περιορίζει ή ακόμη αποφεύγει την φυσική δραστηριότητα για να εμποδίσει το βήχα/σφύριγμα.

Συμπτώματα όπως σφίξιμο σο στήθος συχνά εκφράζονται από τα παιδιά ως ‘πόνος
στο στήθος’ ή ότι ‘δεν φθάνει η αναπνοή’. Συχνά υποτροπιάζουσες κρίσεις ή επίμονος βήχας μπορεί να είναι η μόνη εκδήλωση.

Εκλυτικοί παράγοντες: 
Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το άσθμα;
Οι δύο πιο συνήθεις εκλυτικοί παράγοντες τού άσθματος στα παιδιά είναι τα ‘κρυολογήματα’ (ιογενείς λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού) και τα αλλεργιογόνα (συνήθεις, αβλαβείς ουσίες που προκαλούν αλλεργίες).

Ερεθιστικοί παράγοντες, κυρίως το παθητικό κάπνισμα, και κοινωνικοοικονομικοί/ψυχολογικοί παράγοντες είναι επίσης πολύ σημαντικά εκλυτικά αίτια. Θα πρέπει να τονισθεί ότι το πλείστο των παιδιών με άσθμα είναι αλλεργικά και η αλλεργική αξιολόγηση θα πρέπει να περιληφθεί στην φροντίδα τους. Τα κυριότερα αλλεργιογόνα περιλαμβάνουν τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, κατοικίδια ζώα, γύρεις, μύκητες, κατσαρίδες. Δεν μπορεί κανείς να κάνει πολλά για τις ιογενείς λοιμώξεις, αλλά υπάρχουν τρόποι να περιορισθεί η έκθεση στα αλλεργιογόνα και το παθητικό κάπνισμα στο ενδοοικιακό περιβάλλον, εφόσον κανείς γνωρίζει τι πρέπει να αποφύγει.

Θεραπευτική αντιμετώπιση
Το άσθμα είναι φλεγμονή των αεροφόρων οδών. Ο στόχος της θεραπείας είναι ο έλεγχος της φλεγμονής. Για το πλείστο των παιδιών με άσθμα, εάν ο στόχος αυτός επιτευχθεί, τα συμπτώματα θα ελεγχθούν και το παιδί θα μπορεί να έχει ικανοποιητικό ύπνο, να αποδίδει στο σχολείο και να παίζει ακώλυτα. Εάν το άσθμα ξυπνά το παιδί/οικογένεια την νύκτα, εάν το παιδί δεν μπορεί να παίξει ή απουσιάζει χρονίως από το σχολείο (και οι γονείς από την εργασία τους) τότε το άσθμα δεν ελέγχεται!

Έναρξη θεραπείας για την επίτευξη ελέγχου τού άσθματος:
Ποια είναι η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή;
Τα φάρμακα τού άσθματος περιλαμβάνουν τα ανακουφιστικά (π.χ. σολβουταμόλη) για την ανακούφιση των συμπτωμάτων, και τα μακροχρόνιας χορήγησης ρυθμιστικά φάρμακα (π.χ. κορτικοστεροειδή, μοντελουκάστη) για τον έλεγχο της φλεγμονής που προκαλεί τα συμπτώματα.

Η επιλογή και το σχήμα χορήγησης των φαρμάκων αυτών γίνεται με βάση τον βαθμό ελέγχου και βαρύτητας του άσθματος την στιγμή της αξιολόγησης του παιδιού από τον ιατρό και σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, αν και η θεραπεία τού κάθε παιδιού εξατομικεύεται.

Υπάρχουν και ειδικές θεραπείες όπως η ανοσοθεραπεία καθώς και νεώτερα φάρμακα (π.χ. anti-IgE) τα οποία χορηγούνται σε ειδικές περιπτώσεις και κάτω από τον έλεγχο τού ειδικού.

Ως μέρος της φαρμακευτικής αγωγής ο ιατρός συνήθως χορηγεί, ανάλογα με την ηλικία τού παιδιού, διάφορες συσκευές για τα εισπνεόμενα φάρμακα. Ο ιατρός θα πρέπει όχι μόνο να συνταγογραφήσει τα φάρμακα και τις συσκευές αλλά να εκπαιδεύσει το παιδί και τούς γονείς στη σωστή χρήση τους.

Κάθε παιδί με άσθμα θα πρέπει να έχει ένα γραπτό σχέδιο της θεραπείας για το τί θα πάρει στη φάση χωρίς συμπτώματα, στη φάση της έξαρσης και πότε θα αναζητήσει τη βοήθεια τού ιατρού.

Παρακολούθηση θεραπείας για διατήρηση τού ελέγχου τού άσθματος
Επειδή η βαρύτητα τού άσθματος μεταβάλλεται συχνά με την επίδραση των διαφόρων εκλυτικών παραγόντων το άσθμα απορρυθμίζεται. Για την επαναφορά και διατήρηση τού ελέγχου χρειάζεται αναπροσαρμογή τού θεραπευτικού σχήματος.

Ως μέρος της αποτελεσματικού χειρισμού της ρύθμισης τού ελέγχου τού άσθματος ο ιατρός μπορεί να χορηγήσει το ροόμετρο, μία απλή συσκευή για την αδρή μέτρηση της αναπνοής στο σπίτι, καθώς επίσης μπορεί να χρησιμοποιήσει τις νέες τεχνολογίες για την παρακολούθηση της έντασης της φλεγμονής των αεραγωγών και έτσι την πιό αντικειμενικά κατευθυνόμενη χορήγηση της φαρμακευτικής αγωγής.

Αυτό μπορεί να γίνει με τη μέτρηση των φλεγμονωδών κυττάρων στα πτύελα ή με τον προσδιορισμό χημικών ουσιών ή αερίων (οξείδιο τού αζώτου) στον αέρα που εκπνέουμε.

Πιο συχνά για την εκτίμηση τού ελέγχου τού άσθματος έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται απλά, σύντομα, τυποποιημένα ερωτηματολόγια κατά την διάρκεια της ιατρικής επίσκεψης, κατάλληλα σχεδιασμένα να παρέχουν την απαραίτητη πληροφορία για την τροποποίηση του θεραπευτικού σχήματος ανάλογα με τον βαθμό ελέγχου τού άσθματος στη δεδομένη στιγμή.

Ένα τέτοιο ερωτηματολόγιο είναι το ερωτηματολόγιο των 5 ερωτήσεων το οποίο έχει αξιολογηθεί και τεκμηριωθεί τόσο για τα μεγαλύτερα παιδιά (Δοκιμασία Ελέγχου τού Άσθματος, Asthma Control Test, ACT), όσο και για παιδιά προσχολικής ηλικίας, μικρότερα των 5 ετών (Δοκιμασία ελέγχου του άσθματος σε μικρά παιδιά, Test for Respiratory and Asthma Control in Kids, TRACK).

Άσθμα στο σχολείο
Το παιδί, η οικογένεια, ο θεράπων ιατρός και το σχολικό προσωπικό πρέπει να συνεργασθούν για την πρόληψη ή/και έλεγχο των συμπτωμάτων άσθματος στο σχολείο.

Πολλά παιδιά με άσθμα ντρέπονται να χρησιμοποιήσουν τα φάρμακά τους και γίνεται ακόμη πιο δύσκολο γι’ αυτά, αν πρέπει να μετακινηθούν σε άλλο μέρος τού σχολικού κτηρίου π.χ. το γραφείο τού διευθυντού ή, εάν υπάρχει, νοσηλευτικός χώρος για να τα πάρουν.

Σχολικοί υπεύθυνοι και γονείς θα πρέπει να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για τη δημιουργία ενός υποστηρικτικού περιβάλλοντος για τα παιδιά αυτά, δεδομένου ότι η μη τακτική λήψη των αντιασθματικών φαρμάκων είναι ο κυριότερος λόγος αποτυχίας επίτευξης τού ελέγχου.

Οι γονείς για να διασφαλίσουν την αρίστη φροντίδα των παιδιών στο σχολείο θα είναι χρήσιμο:
  1. να συναντηθούν με τους δασκάλους, τον σχολικό ιατρό/νοσηλεύτρια(ή), εάν υπάρχει, τον γυμναστή(τρια), και ίσως με τον διευθυντή τού σχολείου στην αρχή τού σχολικού έτους
  2. να προσκομίσουν στο σχολείο ένα γραπτό σχέδιο αντιμετώπισης από τον ιατρό τού παιδιού
  3. να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη τοπικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την βελτίωση της εκπαίδευσης των σχολείων σχετικά με το άσθμα.

Πηγή: ΙΑΣΩ Παίδων
Φωτεινή Σαξώνη – Παπαγεωργίου
Παιδίατρος – Αλλεργιολόγος ΙΑΣΩ Παίδων
Αναπληρώτρια καθηγήτρια Παιδιατρικής - Αλλεργιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

0 σχόλια:

Διαφήμιση

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Μείνετε ενημερωμένοι μαζί μας...

Ακολουθήστε το LarissaKid
LarissaKid LarissaKid LarissaKid LarissaKid LarissaKid
Γραφτείτε στο newsletter...
© 2014 LarissaKid. WP Mythemeshop
Powered by Blogger.
back to top